Softpaleo

De voorspelde diabetes-tsunami blijft uit: Nederlanders krijgen juist steeds minder vaak diabetes, schrijven microbioloog Rosanne Hertzberger en voedingswetenschapper Guido Camps in deze ingezonden opinie. Als het over diabetes gaat, communiceert het Diabetes Fonds louter in doemscenario’s. Er is sprake van een ‘diabetes-tsunami’, schrijft de organisatie in een brief voor de kabinetsformatie in 2024. Of ze schrijven over een ‘explosieve groei’ van het aantal patiënten in Nederland. Eén op de drie mensen van 45 jaar zou in de toekomst diabetes type 2 hebben. Al twintig jaar is er maar één tint in de berichtgeving: gitzwart. En toen we in de meest recente data doken om de precieze omvang van deze volksgezondheidsramp te analyseren, was het alarmisme op het eerste gezicht ook gerechtvaardigd. Meer dan de helft van Nederland heeft overgewicht en één op de zes heeft obesitas. Het aantal diabetespatiënten is navenant gestegen. Inmiddels zijn er meer dan 1 miljoen Nederlanders die diabetes type 2 hebben: dat is de meer leefstijl-gerelateerde variant van suikerziekte waarbij insuline-resistentie ontstaat, resulterend in een chronisch verhoogd bloedsuiker. Het gaat gepaard met een brede waaier aan aandoeningen van hart, vaten, ogen, zenuwen en gewrichten. Wat de cijfers óók laten zien Maar tegelijkertijd lieten de data ook iets opmerkelijks zien. Een onvoorziene wending in de diabetes-epidemie. Het aantal nieuwe diagnoses is gedaald van 84.000 in 2011 naar 48.000 in 2022 Want het Diabetes Fonds stelt terecht dat het aantal mensen met diabetes type 2 toeneemt door vergrijzing. Maar tegelijkertijd wordt een veel gunstiger ontwikkeling in diezelfde onderzoeken achterwege gelaten: het aantal nieuwe diagnoses, oftewel het risico dat iemand diabetes type 2 krijgt, is in werkelijkheid aan een stevige daling bezig. En dat is geen recent verschijnsel maar een ontwikkeling die al vijftien jaar aan de gang is. Een rapport van onderzoeksinstituut Nivel uit 2024 laat dit duidelijk zien: het aantal nieuwe diagnoses, oftewel de ‘incidentie’ (niet te verwarren met de ‘prevalentie’, dat is het totaal aantal diagnoses) – is gedaald van 84.000 in 2011 naar 48.000 in 2022. Over de schrijvers: Rosanne Hertzberger is microbioloog, columnist en schrijver. Ze publiceert regelmatig over wetenschap, gezondheid, voeding en de relatie tussen onderzoek en beleid. Guido Camps is voedingswetenschapper en onderzoeker bij de Wageningen University & Research (WUR). Zijn werk richt zich op voeding, metabolisme, eetgedrag en de relatie tussen voeding en gezondheid. Vooral bij 65-plussers wordt de aandoening veel minder vaak vastgesteld dan voorheen, constateert Nivel op basis van een representatieve steekproef bij huisartsen. In deze leeftijdsgroep is sprake van een halvering van de incidentie, die ergens tussen 2010 en 2015 is begonnen. Een vergelijkbare ontwikkeling werd gerapporteerd door Amsterdamse onderzoekers. Scepsis in het ziekenhuis Toen we navraag deden bij een arts interne geneeskunde gespecialiseerd in diabetes, leverde dat een ronduit sceptische reactie op. In het ziekenhuis zien ze nog steeds de drukte op hun spreekuren. Daar is het beeld gebaseerd op het grote aantal mensen met complicaties en ernstige ziektebeelden dat op de poli’s verschijnt. Waren er geen alternatieve verklaringen voor die data? Waren de huisartsen misschien anders gaan diagnosticeren of registreren? Was er sprake van een inhaaleffect? Was de Nederlandse zorg in al die jaren gewoon veel beter geworden in diabetes-preventie met leefstijlaanpassingen? Of was er juist een grote groep niet-gedetecteerde diabeten, zoals het Diabetes Fonds stelt? Kortom, de studies op basis van huisartsenregistraties volstonden niet. We twijfelden zelf ook aan de data, mede omdat we geen enkele berichtgeving hierover hadden gezien buiten de eerder genoemde wetenschappelijke studies van diabetes-epidemiologen. Diabetes-medicatie: minder groei dan verwacht Op zoek naar aanvullend bewijs vroegen we bij Stichting Farmaceutische Kengetallen naar de ontwikkelingen van diabetes-medicatie recepten, zoals metformine. Dat is het eerste middel dat mensen vaak krijgen voorgeschreven bij een diabetes type 2 diagnose. Data voor eerste recepten waren beschikbaar tussen 2015 en 2022, een grove benadering van nieuwe gevallen van diabetes type 2. Lees hier: Eenderde van de Nederlanders die diabetes type 2 hebben, weet dat niet   Op het eerste gezicht laten de metformine-recepten geen daling zien. In de leeftijdsgroep vanaf 65 jaar schommelt het aantal mensen dat voor het eerst een metforminerecept krijgt tussen 37.000 en 41.000 per jaar. Maar in werkelijkheid is dat een daling in lijn met de data van de diagnostiek bij huisartsen. Want in die zeven jaar is die leeftijdsgroep met 20 procent gegroeid. In een land waar de diabetes-epidemie doorraast, het lichaamsgewicht toeneemt én waarin de bevolking snel veroudert, had er sprake moeten zijn van een snelle groei. Maar die is niet te zien in de cijfers

Afgelopen week heeft de Gezondheidsraad haar nieuwe richtlijnen goede voeding gepubliceerd. De vorige versie uit 2006 was toe aan vernieuwing en dus hebben we sinds een paar dagen de 2015 update. De grootste verbetering in mijn ogen, is de verschuiving van ‘stofjes-denken’ naar voedsel- en voedingspatronen-denken.( Mijn eigen tips van een paar jaar gelden staan hier)